ไนจีเรียรายงานอัตราการว่างงานต่ำกว่าเยอรมนี แต่ผู้ทำงานชาวไนจีเรียไม่ถึงหนึ่งในเจ็ดที่ได้รับค่าจ้าง

การเปรียบเทียบที่ไม่ควรเป็นไปได้

ในปี 2024 ตามค่าประมาณแบบจำลองขององค์การแรงงานระหว่างประเทศที่ธนาคารโลกเผยแพร่ อัตราการว่างงานของไนจีเรียอยู่ที่ 3.0% และเยอรมนี 3.4% ของเวียดนามอยู่ที่ 1.6% ต่ำที่สุดในเก้าประเทศของบทความนี้ ฟิลิปปินส์รายงาน 2.2% และอินโดนีเซีย 3.3% ส่วนสเปนในปีเดียวกันและแหล่งเดียวกันรายงาน 11.4%

ไม่มีใครอ่านตัวเลขเหล่านั้นแล้วสรุปว่าหางานในลากอสง่ายกว่าในมิวนิก สัญชาตญาณนั้นถูกต้อง และมันถูกต้องไม่ใช่เพราะประเทศใดรายงานผิด ตัวเลขทุกตัวนี้ผลิตขึ้นตามนิยามสากลเดียวกัน สิ่งที่ควรทำความเข้าใจคือนิยามนั้นเอง

อัตรานี้วัดสภาพจิตใจพอ ๆ กับสภาพตลาด

การจะถูกนับว่าว่างงาน คนคนหนึ่งต้องไม่มีงานทำ ต้องพร้อมรับงาน และต้องหางานอย่างจริงจังในช่วงที่ผ่านมาไม่นาน ทั้งสามอย่างพร้อมกัน เงื่อนไขข้อที่สามนี่เองที่สร้างความเสียหายในการเปรียบเทียบเช่นนี้

ในเศรษฐกิจที่มีประกันการว่างงาน มีตลาดแรงงานในระบบ และมีบริการจัดหางานของรัฐ การหางานเป็นสิ่งที่ทำได้และบันทึกไว้ได้โดยไม่ต้องทำงาน ในเศรษฐกิจที่ไม่มีสิ่งเหล่านั้น การไม่ทำงานไม่ใช่ทางเลือกที่เปิดให้คนส่วนใหญ่ สิ่งที่เกิดขึ้นแทนคือการทำงานนอกระบบ ชั่วโมงหนึ่งตรงนี้ แผงค้าหนึ่งแผง ที่ดินของครอบครัวผืนหนึ่ง ร้านของญาติ ภายใต้นิยามนี้สิ่งนั้นคือการมีงานทำ และมันดึงคนคนนั้นออกจากตัวเศษไปทั้งหมด

อ่านอีกสองคอลัมน์แล้วตารางกลับด้าน

การจ้างงานที่เปราะบางเป็นหมวดหมู่ที่มีนิยาม ได้แก่ ผู้ทำงานส่วนตัวรวมกับผู้ช่วยธุรกิจครัวเรือนโดยไม่ได้รับค่าจ้าง คิดจากผู้มีงานทำทั้งหมด เป็นตัวแทนของการทำงานนอกระบบและไม่มั่นคง ไม่ใช่การวัดสิ่งนั้นโดยตรง ส่วนการเป็นลูกจ้างที่ได้รับค่าจ้างคือส่วนเติมเต็มอย่างคร่าว ๆ ของมัน คือสัดส่วนผู้ทำงานที่มีความสัมพันธ์การจ้างงานกับผู้อื่น

เมื่อเรียงตามอัตราการว่างงาน เก้าประเทศนี้ทอดจาก 1.6% ถึง 32.3% เมื่อเรียงตามสัดส่วนลูกจ้าง ลำดับกลับกันเกือบทั้งหมด ไนจีเรียมีอัตราการว่างงานต่ำเป็นอันดับสามในตาราง แต่มีสัดส่วนลูกจ้างต่ำที่สุดอย่างทิ้งห่าง คือ 13.6% เทียบกับ 91.8% ในเยอรมนี อินเดียรายงานการว่างงาน 4.2% และการจ้างงานที่เปราะบาง 72.1% ซึ่งเป็นสัดส่วนสูงที่สุดที่นี่

เวียดนามและอินโดนีเซียมีรูปแบบเดียวกัน คือการว่างงานต่ำกว่า 3.5% ผู้ทำงานราวครึ่งหนึ่งอยู่ในการจ้างงานที่เปราะบาง และไม่ถึงครึ่งที่ได้รับค่าจ้างหรือเงินเดือน ฟิลิปปินส์ก้าวไปอีกขั้นที่ 63.5% และอียิปต์ไกลกว่านั้นที่ 72.9%

แอฟริกาใต้คือสิ่งที่ทดสอบการอ่านนี้

หากข้อโต้แย้งข้างต้นเป็นเพียงว่า «ประเทศยากจนรายงานการว่างงานต่ำกว่า» แอฟริกาใต้ก็จะทำลายมันลง ประเทศนี้รายงานการว่างงาน 32.3% ในปี 2024 สูงที่สุดในเก้าประเทศอย่างทิ้งห่าง และก็ไม่ใช่ประเทศร่ำรวย

ดูอีกสองคอลัมน์ของมัน แล้วการอ่านนี้กลับยืนอยู่ได้แทนที่จะพังลง แอฟริกาใต้รายงานลูกจ้าง 82.7% และการจ้างงานที่เปราะบาง 11.7% ใกล้เคียงกับ 85.3% และ 10.3% ของสเปน มากกว่า 13.6% และ 66.7% ของไนจีเรีย ประเทศนี้มีโครงสร้างการจ้างงานแบบเศรษฐกิจในระบบ ซึ่งหมายความว่าหมวด «ผู้ว่างงาน» ที่นั่นบรรยายถึงสิ่งที่มีอยู่จริงและเข้าถึงได้ ต่างจากในลากอสหรือฮานอย และตัวชี้วัดก็พบผู้คนจำนวนมหาศาลอยู่ในหมวดนั้นตามสมควร

บทเรียนไม่ใช่ว่าตัวเลขหนึ่งจริงและอีกตัวเลขเท็จ บทเรียนคืออัตราการว่างงานตอบคำถามเกี่ยวกับตลาดแรงงานในระบบ และตอบได้เฉพาะที่ซึ่งมีตลาดเช่นนั้นให้ตั้งคำถามถึงเท่านั้น

สิ่งนี้เปลี่ยนอะไรสำหรับคนที่กำลังหางานจริง ๆ

ถ้าคุณอ่านอัตราการว่างงานระดับประเทศของเวียดนาม อินโดนีเซีย ไนจีเรีย อินเดีย หรือฟิลิปปินส์ แล้วปฏิบัติกับมันอย่างที่ปฏิบัติกับตัวเลขของเยอรมนี แสดงว่าคุณอ่านผิด และคนที่ยกมันมาอ้างกับคุณก็เช่นกัน ในเศรษฐกิจเหล่านั้น การที่อัตราลดลงสอดคล้องกับตำแหน่งงานในระบบที่น้อยลงพอ ๆ กับที่มากขึ้น

สองคอลัมน์ที่ควรอ่านแทนอยู่ในตาราง สัดส่วนลูกจ้างที่เพิ่มขึ้นต่างหากที่หมายความว่างานที่เสนอมามีสัดส่วนมากขึ้นเป็นงานประเภทที่คุณสมัครได้ ถูกเรียกสัมภาษณ์ได้ และได้รับเงินเดือน นั่นคือตลาดที่โต๊ะข่าวนี้ติดตาม และในโลกส่วนใหญ่มันยังเป็นส่วนน้อยของงานทั้งหมด