Büyük grup işsiz sayılmıyor
2026’nın ikinci çeyreğinde Türkiye’de 15 ile 74 yaş arasında 2.822.000 işsiz ile çalışmak isteyen ve iki hafta içinde işe başlayabilecek, ama aktif olarak iş aramamış 5.135.000 kişi vardı. Bu, Eurostat’ın 10 Eylül 2026’da yayımladığı mevsim etkisinden arındırılmış rakamlarda her 100 işsize karşılık 182 kişi demek.
İkinci grup 2023’ün üçüncü çeyreğinden bu yana her çeyrekte daha büyük; üst üste on iki çeyrek. Mevcut serinin 2021’in ilk çeyreğindeki başlangıcından 2023’ün ikinci çeyreğine kadar ise her çeyrekte işsizler daha kalabalıktı. 2023 ile 2026’nın ikinci çeyrekleri arasında işsiz sayısı 560.000 azaldı, iş aramayıp çalışmaya hazır olanlar ise 2.010.000 arttı.
Daha fazla saat çalışmak isteyen kısmi süreli çalışanlar da arttı: aynı üç yılda 778.000’den 1.900.000’e. Onlar ve iş arayıp kısa sürede işe başlayamayacak 168.000 kişiyle birlikte, Eurostat’ın işgücü piyasasındaki gevşeklik (labour market slack) ölçüsü 10.024.000’e ulaştı; bu, serinin 2021’de başlamasından bu yana en yüksek düzey.
| Grup | 2023 II. Çeyrek | 2026 II. Çeyrek | Değişim |
|---|---|---|---|
| İşsiz | 3.382.000 | 2.822.000 | -560.000 |
| İş aramıyor, çalışmaya hazır | 3.125.000 | 5.135.000 | +2.010.000 |
| Kısmi süreli, daha fazla saat istiyor | 778.000 | 1.900.000 | +1.122.000 |
| İş arıyor, çalışmaya hazır değil | 126.000 | 168.000 | +42.000 |
| İşgücü piyasası gevşekliği | 7.409.000 | 10.024.000 | +2.615.000 |
Her grup neyi sayıyor
İşsiz, ILO tanımına göre işi olmayan, iki hafta içinde işe başlamaya hazır olan ve son dört haftada aktif olarak iş arayan kişi demektir. Bir iş isteyen ve başlayabilecek olup da aktif olarak iş aramamış biri işsiz değildir, hatta işgücüne hiç dahil değildir.
İş aramayıp çalışmaya hazır olanlar, işsiz sayısının tasarım gereği dışarıda bıraktığı insanlardır. Bu tablo neden aktif olarak iş aramadıklarını kaydetmiyor; bu yüzden hepsine iş bulma ümidini yitirmiş denemez.
Her sayı, 15 ile 74 yaş arası kişiler için bir hanehalkı araştırmasından elde edilmiş, mevsim etkisinden arındırılmış bir tahmindir. Eurostat bu rakamları TÜİK’in Hanehalkı İşgücü Araştırması’ndan yayımlar.
- İŞSİZ: işi olmayan, iki hafta içinde işe başlamaya hazır olan ve son dört haftada aktif olarak iş arayan kişi; ILO (Uluslararası Çalışma Örgütü) tanımı. İşsizlik oranının saydığı grup budur.
- İŞ ARAMAYIP ÇALIŞMAYA HAZIR OLANLAR: çalışmak isteyen ve iki hafta içinde işe başlayabilecek, ama son dört haftada aktif olarak iş aramamış kişiler; buna yalnızca pasif yollarla iş arayanlar da dahildir. İşgücünün dışında, dolayısıyla işsizlik oranının da dışındadırlar.
- GEVŞEKLİĞİN GERİ KALANI: daha fazla saat çalışmak isteyen ve buna hazır olan kısmi süreli çalışanlar ile iş arayan ama iki hafta içinde işe başlayamayacak kişiler. İlk iki grupla birlikte işgücü piyasasındaki gevşekliği oluştururlar.
Yani 2.822.000 işsiz, iş isteyen herkes değildir: 5.135.000 kişi daha bir iş istiyor ve başlayabilecek durumdaydı, ama aktif olarak iş aramamıştı; işsizlik rakamı onları tanımı gereği dışarıda bırakır.
Dört grup, her birinin tek bir tanımı var; onları birleştiren bir okuma, kaynağın söylemediğini söyler.
Önce kadınlar, sonra erkekler
Kadınlarda iş aramayıp çalışmaya hazır olanlar, serinin 2021’de başlamasından bu yana her çeyrekte işsizlerden kalabalık. 2026’nın ikinci çeyreğinde bu kadınların sayısı 3.241.000, işsiz kadınların sayısı ise 1.238.000’di; her 100’e karşılık 262.
Erkeklerde bu durum ancak 2024’ün dördüncü çeyreğinden beri geçerli. 2026’nın ikinci çeyreğinde 1.894.000 erkek iş aramıyor ama çalışmaya hazırdı; işsiz erkeklerin sayısı ise 1.584.000’di, yani her 100’e karşılık 120.
Her iki grup da büyüdü: 2023’ün ikinci çeyreğinden bu yana kadınlarda 1.361.000, erkeklerde 649.000 kişi. Aynı üç yılda tüm yetişkinlerdeki rakam, her 100 işsize karşılık 92’den 182’ye yükseldi.
| Yıl, II. Çeyrek | İşsiz | İş aramıyor, çalışmaya hazır | 100 işsize | Kadın, 100 işsize | Erkek, 100 işsize |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | 4.004.000 | 3.319.000 | 83 | 123 | 58 |
| 2022 | 3.655.000 | 2.832.000 | 77 | 109 | 54 |
| 2023 | 3.382.000 | 3.125.000 | 92 | 118 | 70 |
| 2024 | 3.128.000 | 3.899.000 | 125 | 170 | 87 |
| 2025 | 3.058.000 | 4.969.000 | 162 | 219 | 114 |
| 2026 | 2.822.000 | 5.135.000 | 182 | 262 | 120 |
Bu rakamların söylemedikleri
Nedenini söylemiyorlar. Buradaki hiçbir şey enflasyonu, faiz oranlarını, asgari ücreti, 2023 depremlerini ya da göçü ölçmüyor ve hiçbir politika değerlendirilmiyor.
Kimsenin vazgeçtiğini ya da işsizlik oranının yanlış olduğunu söylemiyorlar: ILO tanımı, saydığını söylediği şeyi sayar. Bu, farklı bir tanım kullanan TÜİK’in işgücünün eksik kullanımına ilişkin kendi ölçüsü de değildir.
Türkiye’nin bütününü kapsıyorlar, hiçbir ili değil; ücretler ya da başka herhangi bir ülke hakkında hiçbir şey söylemiyorlar. Bunların hiçbiri bir öngörü değil ve bir sonraki çeyrek tabloyu revize edebilir.
