Osiemdziesięciu siedmiu na stu, i trzech na stu
W ostatnim raportowanym roku 87,2 proc. pracujących w Indiach miało nieformalną pracę, a 3,4 proc. we Francji. Indie zajmują 22. miejsce wśród 106 krajów według tego odsetka, Francja 95. Tabela stawia oba obok pozostałych gospodarek, w których ukazuje się ta redakcja, oraz Nigerii, Pakistanu, Bangladeszu, Meksyku, RPA i Włoch.
Odsetki biegną od jednego końca skali do drugiego. W 56 ze 106 krajów ponad połowa wszystkich miejsc pracy jest nieformalna, a w 28 mniej niż jedno na dziesięć; kraj środkowy jest na poziomie 53,4 proc. Niger, z 98,5 proc., raportuje najwyższy odsetek, a Szwajcaria, z 1,1 proc., najniższy; 17 krajów jest na poziomie 90 proc. lub więcej, a 20 poniżej 5 proc. Wśród osiemnastu najwyżej jest Nigeria z 93,1 proc., a najniżej Portugalia z 2,3 proc.
Wewnątrz kraju ostrzejszy jest kontrast między sektorami. Rolnictwo jest nieformalne niemal wszędzie: wśród 102 krajów, które je raportują, mediana odsetka wynosi 89,2 proc., a w 50 jest to 90 proc. lub więcej. Poza rolnictwem mediana wynosi 46,7 proc. i to tam kraje się rozchodzą: Indie mają 98,6 proc. w rolnictwie i 79,1 proc. poza nim, Francja 9,6 proc. i 3,2 proc. Najostrzej pokazuje to Mołdawia, z 94,2 proc. w rolnictwie i 10,2 proc. poza nim, przy 55,4 proc. ogółem.
| Gospodarka | Rok | Nieformalne, proc. pracujących | W rolnictwie | Poza rolnictwem | Miejsce na 106 |
|---|---|---|---|---|---|
| Nigeria | 2024 | 93,1% | 99,6% | 90,3% | 10 |
| Pakistan | 2025 | 88,7% | 99,0% | 83,3% | 21 |
| Indie | 2025 | 87,2% | 98,6% | 79,1% | 22 |
| Bangladesz | 2024 | 84,0% | 96,9% | 73,7% | 27 |
| Indonezja | 2023 | 81,0% | 93,9% | 75,8% | 30 |
| Egipt | 2024 | 68,6% | 83,6% | 65,5% | 36 |
| Wietnam | 2024 | 67,0% | 98,7% | 56,7% | 38 |
| Tajlandia | 2024 | 63,2% | 90,5% | 51,2% | 42 |
| Meksyk | 2025 | 56,9% | 89,8% | 52,8% | 47 |
| Brazylia | 2025 | 35,6% | 74,0% | 32,5% | 63 |
| RPA | 2024 | 34,8% | 35,4% | 34,8% | 64 |
| Turcja | 2025 | 26,6% | 85,3% | 17,0% | 68 |
| Polska | 2025 | 14,4% | 30,2% | 12,8% | 76 |
| Włochy | 2025 | 8,4% | 16,0% | 8,1% | 81 |
| Niemcy | 2022 | 3,9% | 16,3% | 3,8% | 91 |
| Hiszpania | 2025 | 3,8% | 3,8% | 3,8% | 92 |
| Francja | 2025 | 3,4% | 9,6% | 3,2% | 95 |
| Portugalia | 2025 | 2,3% | 8,9% | 2,2% | 103 |
Dochód wykonuje większość sortowania
W 106 krajach odsetek silnie porusza się wraz z dochodem: koreluje na poziomie minus 0,85 z logarytmem PKB na osobę. Po podziale na tercje dochodu średni odsetek wynosi 81,0 proc. w najbiedniejszej tercji, 52,9 proc. w środkowej i 10,9 proc. w najbogatszej; mediany to 89,2 proc., 56,0 proc. i 4,3 proc. Najbiedniejsza tercja nie ma żadnego kraju poniżej 20 proc., a najbogatsza żadnego powyżej 56 proc.
Indie i Francja stoją po przeciwnych stronach tego ustalenia. Dochód na osobę we Francji jest 5,8 razy wyższy niż w Indiach i Francja jest w najbogatszej tercji; Indie w najbiedniejszej. Wśród bogatych krajów odsetek nadal się różni: 26,6 proc. w Turcji, 14,4 proc. w Polsce, 8,4 proc. we Włoszech, 3,9 proc. w Niemczech, 3,4 proc. we Francji.
Odsetek kobiet jest wyższy niż mężczyzn w 53 ze 106 krajów, w sumie jak rzut monetą, ale w 26 z 35 najbiedniejszych i tylko w 11 z 36 najbogatszych. Mediana różnicy biegnie od 4,4 punktu powyżej mężczyzn u kobiet w najbiedniejszej tercji do 0,8 punktu poniżej w najbogatszej. Bangladesz pokazuje największą różnicę między płciami, w kierunku kobiet: 96,0 proc. pracujących kobiet ma nieformalną pracę wobec 78,1 proc. mężczyzn.
- NIEFORMALNOŚĆ JEST CECHĄ PRACY, nie osoby i nie prawa. Według zharmonizowanej definicji MOP pracownik najemny ma nieformalną pracę, gdy pracodawca nie odprowadza za niego składki na ubezpieczenie społeczne lub, gdy badanie o to nie pyta, gdy praca nie daje ani płatnego urlopu wypoczynkowego, ani płatnego zwolnienia chorobowego. Osoba pracująca na własny rachunek lub pracodawca ma taką pracę, gdy przedsiębiorstwo nie jest zarejestrowane lub nie prowadzi formalnej księgowości. Każdy pomagający członek rodziny bez wynagrodzenia ma taką pracę.
- ODSETEK DOTYCZY PRACUJĄCYCH. Wszyscy policzeni pracują. Zatrudnienie nieformalne to nie bezrobocie, a kraj, w którym dziewięć na dziesięć miejsc pracy jest nieformalnych, nie jest krajem, w którym dziewięć na dziesięć osób jest bezczynnych.
- PODZIAŁ IDZIE ZA SEKTOREM PRACY. Rolnictwo i cała reszta są liczone osobno, a ta sama definicja obowiązuje w obu; małe gospodarstwo bez księgowości jest przedsiębiorstwem nieformalnym w tym samym sensie co niezarejestrowany warsztat.
Zatem 87,2 proc. w Indiach nie mówi, że 87 na stu pracujących uchyla się od podatków, pracuje nielegalnie lub bez zgłoszenia: mówi, że 87,2 na stu pracujących ma pracę bez składki na ubezpieczenie społeczne, albo w przedsiębiorstwie bez rejestracji i formalnej księgowości, albo będącą nieodpłatną pracą w rodzinie. A 3,4 proc. we Francji to ten sam rachunek według tej samej definicji, odczytany przez MOP z badania dochodów gospodarstw domowych, a nie z badania aktywności ekonomicznej.
Jeden odsetek według jednej definicji, a odczyt, który gubi to, co on liczy, mówi coś, czego źródło nie mówi.
Co dane ustalają
- W ostatnim raportowanym roku 87,2 proc. pracujących w Indiach miało nieformalną pracę (2025), 22. najwyższy odsetek wśród 106 krajów, a 3,4 proc. we Francji (2025), 95.
- W 106 krajach mediana odsetka wynosi 53,4 proc.; w 56 krajach ponad połowa wszystkich miejsc pracy jest nieformalna, a w 28 mniej niż jedno na dziesięć; rozpiętość biegnie od 1,1 proc. w Szwajcarii do 98,5 proc. w Nigrze.
- Rolnictwo jest nieformalne niemal wszędzie, z medianą 89,2 proc. wśród 102 krajów, które je raportują, i 90 proc. lub więcej w 50; mediana poza rolnictwem wynosi 46,7 proc.
- Odsetek koreluje na poziomie minus 0,85 z logarytmem dochodu; średni odsetek wynosi 81,0 proc. w najbiedniejszej tercji krajów, 52,9 proc. w środkowej i 10,9 proc. w najbogatszej. Odsetek kobiet przewyższa odsetek mężczyzn w 53 ze 106, w 26 z 35 najbiedniejszych i 11 z 36 najbogatszych.
Czego nie ustalają
- Że pracownicy nieformalni są bezczynni lub bezrobotni. Wszyscy policzeni pracują.
- Że nieformalne znaczy nielegalne, niezgłoszone lub nieopodatkowane. Definicja dotyczy składek na ubezpieczenie społeczne, rejestracji i księgowości; legalność i podatki nie są mierzone, a szara strefa to inna wielkość.
- Że jakikolwiek odsetek wzrósł lub spadł. Jeden rok na kraj oraz różne lata i narzędzia między krajami: nic tutaj nie jest trendem.
- Żadnej przyczyny, w tym prawa, egzekwowania, podatków, szkoły, wielkości gospodarstw lub zwyczaju, ani niczego o wynagrodzeniu. Żadne z nich nie jest tu mierzone.
- Niczego o Wielkiej Brytanii, Stanach Zjednoczonych, Japonii, Chinach, Korei Południowej, Filipinach ani Maroku, które nie raportują tej serii.
Metoda
- Jedna miara. Strumień danych ILOSTAT DF_SDG_0831_SEX_ECO_RT, wskaźnik SDG 8.3.1, udział zatrudnienia nieformalnego w zatrudnieniu ogółem według płci i sektora, odczytany przez API SDMX MOP 20 września 2026 roku. Dla każdego kraju użyto ostatniego roku z lat 2022 do 2025, z odsetkami dla rolnictwa, poza rolnictwem, kobiet i mężczyzn z tego samego źródła i roku. Definicja jest zharmonizowaną definicją MOP, stosowaną przez MOP do mikrodanych każdego kraju; własna krajowa definicja może się różnić.
- AGREGATY TO NIE KRAJE. Regiony i grupy dochodowe usunięto, zachowując tylko kody z listy krajów Banku Światowego, co zostawia 106 krajów z odsetkiem od 2022 roku: 62, których ostatni rok to 2025, 22 z 2024, 10 z 2023 i 12 z 2022. Każde miejsce i każda liczba odnoszą się do 106. Wielka Brytania, Stany Zjednoczone, Japonia, Chiny, Korea Południowa, Filipiny i Maroko nie raportują tej serii, dlatego tabela zawiera jedenaście z szesnastu rynków tej redakcji i siedem innych gospodarek.
- NARZĘDZIA SIĘ RÓŻNIĄ. 58 ze 106 odsetków pochodzi z badania aktywności ekonomicznej, 38 z badania dochodów i wydatków gospodarstw domowych, 7 z innego badania gospodarstw domowych, a 3 ze spisu powszechnego. Wśród 38 jest 27 krajów europejskich, których odsetek MOP oblicza z EU-SILC, unijnego badania dochodów obejmującego osoby w wieku 16 lat i więcej; Francja, Niemcy, Włochy, Polska, Portugalia i Hiszpania z tabeli są wśród nich. Artykuł porównuje je tak, jak publikuje je MOP, i mówi to tutaj.
- Mediana to średnia 53. i 54. ze 106 wartości, 53,297 proc. i 53,504 proc., pokazana jako 53,4 proc. 56 krajów jest powyżej 50 proc., a 28 poniżej 10 proc.; 17 jest na poziomie 90 proc. lub więcej, a 20 poniżej 5 proc. Odsetek w rolnictwie raportują 102 ze 106; jego mediana to 89,15 proc., pokazana jako 89,2 proc., a mediana poza rolnictwem dla wszystkich 106 to 46,66 proc., pokazana jako 46,7 proc.
- Korelacja to współczynnik Pearsona dla 106 krajów między odsetkiem a logarytmem naturalnym PKB na osobę według PSN (Bank Światowy NY.GDP.PCAP.PP.KD, 2024). Tercje dochodu dzielą 106 krajów przy około 11 000 i 30 000 dolarów, 35, 35 i 36 krajów; liczba dla każdej tercji to nieważona średnia, lub mediana, jej członków. Opisują one, jak odsetki układają się między krajami, nie jak poruszył się którykolwiek kraj. Dochód na osobę we Francji jest 5,8 razy wyższy niż w Indiach, 54 799 wobec 9 416 dolarów.
- Zaokrąglenie wykonuje się raz, przy wyświetlaniu: odsetek Indii to 87,197 proc., Francji 3,394 proc., Nigru 98,490 proc., a Szwajcarii 1,093 proc. 93,9 proc. Nauru pochodzi ze spisu i czyni z niego jedyny kraj o wysokim dochodzie powyżej 60 proc.; artykuł nie cytuje żadnej liczby, która na nim się opiera.
Źródła pierwotne
- ILOSTATSDG indicator 8.3.1: Proportion of informal employment in total employment by sex and sectorDF_SDG_0831_SEX_ECO_RT · 20 września 2026
- ILOSTATStatistics on the informal economy: concepts and definitionsInformality · 20 września 2026
- World Bank Open DataGDP per capita, PPP (constant 2021 international $)NY.GDP.PCAP.PP.KD · 20 września 2026
BabZituna ocenia każdą ofertę względem Twojego profilu w sześciu rzeczywistych wymiarach i publikuje, co potrafi, a czego nie potrafi zmierzyć. Zobacz żywy rynek.